بورس بازاری رسمی برای خریدوفروش سهام شرکت‌ها و سایر اوراق بهادار است. برای ورود به بورس باید در سامانۀ سجام ثبت‌نام کنید، احراز هویت شوید، یک کارگزاری مجاز انتخاب کنید و کد بورسی بگیرید. سپس با شارژ حساب معاملاتی در سامانۀ آنلاین کارگزاری، می‌توانید اولین سفارش خریدتان را ثبت کنید. نیازی به مراجعۀ حضوری به تالار بورس نیست و کل این فرایند به‌صورت آنلاین انجام می‌شود.
چرا می‌توانید به بلاگ اکوتراست اعتماد کنید؟
- اطلاعات ما فقط از منابع رسمی و معتبر استخراج می‌شوند.
- هر مقاله توسط ویراستار و تحلیلگر حرفه‌ای بازارهای مالی بررسی و تأیید می‌شود.
- تمام تحلیل‌ها مستقل، بی‌طرفانه و شفاف هستند.
- خطاها سریع اصلاح می‌شوند و محتوا همیشه به‌روز و دقیق است.
برای یک فرد تازه‌کار، فهمیدن اینکه بورس چیست و چطور باید وارد آن شد ممکن است آسان نباشد. اما ورود به بورس فقط چند مرحلهٔ ساده دارد و بیشتر آن‌ها را می‌توان به‌صورت غیرحضوری انجام داد. البته ثبت‌نام تنها شروع راه است و باید با ریسک‌ها، قواعد و هزینه‌های معامله هم آشنا شوید. در ادامه بورس و بازارهای آن را معرفی می‌کنیم، نحوۀ ثبت‌نام و ورود به بورس را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم و نشان می‌دهیم پیش‌از خرید با پول واقعی، کجا می‌توانید تمرین کنید.
بورس چیست؟
بورس بازاری سازمان‌یافته است که در آن سهام شرکت‌ها و سایر اوراق بهادار معامله می‌شود. طبق تاریخچۀ رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار، بورس اوراق بهادار تهران از سال ۱۳۴۶ آغاز به کار کرده و معاملات آن تحت‌نظارت همین سازمان انجام می‌شود. قیمت هر سهم در این بازار عمدتاً براساس میزان عرضه و تقاضا و رقابت بین خریداران و فروشندگان تعیین می‌شود.
بازار بورس دو بخش اصلی دارد: بازار کالا و بازار اوراق بهادار (دارایی‌های مالی). در بازار کالا، دارایی‌های فیزیکی مانند خودرو، طلا، فرآورده‌های نفتی و گندم خریدوفروش می‌شوند. در بازار اوراق بهادار، سهام، اوراق قرضه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری معامله می‌شوند. وقتی خودرو می‌خرید، مالکیت مستقیم آن به شما منتقل می‌شود؛ اما با خرید سهام یک شرکت خودروسازی، ازنظر حقوقی مالک بخشی از آن شرکت می‌شوید.
در این مقاله، «بورس» به معنای بازار سهام است و با بورسیۀ تحصیلی، بورس کالا یا حتی بورس در پزشکی تفاوت دارد.
بورس چطور کار میکند و به چه کار می‌آید؟
شرکت‌ها برای تأمین سرمایه، سهام خود را در بورس عرضه می‌کنند و سرمایه‌گذاران با خرید سهام، در سود و زیان شرکت‌ها شریک می‌شوند. خرید و فروش سهام در بازار سرمایه صرفاً ازطریق شرکت‌های کارگزاری رسمی صورت می‌گیرد. قیمت هر سهم در طول روز کاری براساس سفارش‌های فعال خرید و فروش تغییر میکند.
برای درک اینکه بورس چیست و چگونه کار میکند، باید با چهار نقش کلیدی در این بازار آشنا شوید. این نقش‌ها در تعامل با همدیگر، سازوکار بازار بورس را شکل می‌دهند.
| نقش | کارش چیست؟ |
|---|---|
| ناشر | شرکت یا نهادی که برای جذب سرمایه، سهام یا سایر اوراق بهادار را عرضه میکند |
| سرمایه‌گذار | شخص حقیقی یا حقوقی که با خرید سهام، در سود و زیان ناشر شریک می‌شود |
| کارگزار | نهاد مالی واسطه با مجوز رسمی از سازمان بورس که امکان خرید و فروش را ازطریق سامانۀ معاملاتی را فراهم میکند |
| ناظر | سازمان بورس و اوراق بهادار که روی فعالیت بورس‌ها، شرکت‌های پذیرفته‌شده، کارگزاران و سایر نهادهای مالی نظارت میکند |
برای خریدوفروش سهام، نیازی به مراجعۀ حضوری به تالار بورس نیست. کل فرایند، از ثبت‌نام تا خرید سهام، همه به‌صورت آنلاین قابل‌انجام است. حتی احراز هویت هم به‌طور غیرحضوری انجام می‌شود؛ مگر در مواردی خاص که ارائهٔ مدارک تکمیلی یا مراجعهٔ حضوری لازم باشد.
بخش قابل‌توجهی از معاملات بورس به سهام اختصاص دارد، ولی معاملات فقط محدود به سهام نیست. اوراق بهادار دیگری مانند حق‌تقدم، اوراق مشارکت و واحد صندوق‌های سرمایه‌گذاری هم در بورس معامله می‌شوند. حق‌تقدم به سهامداران فعلی اولویت خرید سهام جدید شرکت هنگام افزایش سرمایه از محل آوردۀ نقدی را می‌دهد. اوراق مشارکت امکان مشارکت در تأمین مالی یک طرح و دریافت سود در ازای آن را فراهم میکند. صندوق سرمایه‌گذاری هم سرمایه افراد را جمع‌آوری و با مدیریت تخصصی، در دارایی‌های مشخصی سرمایه‌گذاری میکند.
سهم، نماد و شاخص کل یعنی چه؟
سهم سند مالکیت بخشی از یک شرکت سهامی است و نماد نام اختصاری معاملاتی آن در بازار بورس است که برای شناسایی و معامله استفاده می‌شود. شاخص کل بورس تهران نیز روند کلی تغییرات قیمت سهام شرکت‌های بورسی را در قالب یک عدد نشان می‌دهد. این سه مفهوم از بنیادی‌ترین اصطلاحات در گزارش‌ها و سامانه‌های معاملاتی هستند.
| واژه | یعنی چه؟ | مثال |
|---|---|---|
| سهم | سند مالکیت بخشی از یک شرکت سهامی | خرید ۷ هزار سهم از شرکت ایران‌خودرو |
| نماد | نام اختصاری هر شرکت در سامانه‌های معاملاتی | نماد «خودرو» متعلق به شرکت ایران‌خودرو |
| شاخص کل | عدد نشان‌دهندۀ تغییرات کلی قیمت و بازده در بازار بورس | افزایش شاخص کل از ۷٫۵۰۰٫۰۰۰ واحد به ۷٫۸۷۵٫۰۰۰ واحد که نمایان‌گر رشد میانگین ۵ درصدی بازار است |
برای مشاهدۀ شاخص کل بورس امروز، می‌توانید به سامانۀ مدیریت فناوری بورس تهران مراجعه کنید. این سامانه مرجع رسمی اطلاعات معاملاتی بورس ایران است و اطلاعاتی مانند شاخص کل، شاخص‌های منتخب و حجم معاملات را نمایش می‌دهد.
بورس ایران چند بازار دارد؟
بازار سرمایۀ ایران شامل چهار بورس است: بورس اوراق بهادار تهران، فرابورس ایران، بورس کالای ایران و بورس انرژی ایران. در بورس تهران و فرابورس سهام شرکت‌ها معامله می‌شود، در‌حالی‌که بورس کالا و بورس انرژی به معاملۀ کالاها و حامل‌های انرژی اختصاص دارند.
| بازار | چه چیزی معامله می‌شود؟ | سایت رسمی |
|---|---|---|
| بورس اوراق بهادار تهران | سهام شرکت‌های بزرگ، حق تقدم، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار | tse.ir |
| فرابورس ایران | سهام شرکت‌های کوچک‌تر و متوسط، اوراق بدهی و صندوق‌ها | ifb.ir |
| بورس کالای ایران | کالاهای فیزیکی مانند فلزات و محصولات پتروشیمی و کشاورزی | ime.co.ir |
| بورس انرژی ایران | حامل‌های انرژی مانند برق، نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی | newsite.iee.ir |
بورس تهران بازار اصلی اوراق بهادار و تأمین مالی شرکت‌های بزرگ به شمار می‌رود. فرابورس با شرایط پذیرش انعطاف‌پذیرتر، به تأمین مالی شرکت‌های کوچک‌تر کمک میکند. بورس کالا محل کشف قیمت و معاملۀ سازمان‌یافته کالاهاست و بورس انرژی هم بستری شفاف برای معاملۀ حامل‌های انرژی مانند برق، نفت و گاز را فراهم میکند.
بورس چطور سود می‌دهد و چه خطری دارد؟
براساس راهنمای سرمایه‌گذاری سازمان بورس، سهامداران از دو روش سود به دست می‌آورند: سود نقدی سالانه و افزایش قیمت سهم. هیچ‌یک از این دو روش تضمین‌شده نیستند و احتمال افت قیمت سهم هم وجود دارد. سازمان بورس توصیه میکند سرمایه‌گذاران صرفاً با سرمایۀ مازاد و با دیدگاه بلندمدت وارد بازار سرمایه شوند.
- سود نقدی سالانه: معمولاً شرکت‌ها بخشی از سود خود را بین سهامداران به‌صورت نقدی تقسیم می‌کنند. گزارش شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در ۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در هفتۀ پایانی شهریور ۱۴۰۵ بیش از ۶٫۲۷۱ میلیارد تومان سود از سوی ۴۱ ناشر به حساب حدود ۲.۱ میلیون سهام‌دار واریز شد.
- افزایش قیمت سهم: اگر قیمت سهامی که خریده‌اید افزایش پیدا کند، می‌توانید با فروش آن در قیمت بالاتر، از اختلاف قیمت خرید و فروش سود کسب کنید.
بااین‌حال، سرمایه‌گذاری در بورس ریسک زیادی به همراه دارد و ممکن است شرکت سودی تقسیم نکند یا قیمت سهام کاهش پیدا کند. به همین دلیل، سازمان بورس روی چهار اصل کلیدی برای سرمایه‌گذاری در بورس تأکید کرده است:
- نگاه بلندمدت: اگر به دنبال بازدهی از بورس هستید، باید نگاه بلندمدت داشته باشید. دید کوتاه‌مدت و رفتار هیجانی می‌تواند به زیان ختم شود.
- پذیرش نوسان: قیمت سهام در بورس دائماً در حال نوسان است و احتمال دارد قیمت سهام کاهش قابل‌توجهی را تجربه کند.
- استفاده از سرمایۀ مازاد: برای ورود به بورس، از سرمایۀ مازادتان که در کوتاه‌مدت به آن نیاز ندارید استفاده کنید.
- مشورت با کارگزار مجاز: برای آشنایی با فرایند سرمایه‌گذاری در بورس، می‌توانید از کارگزاری‌های دارای مجوز سازمان بورس کمک بگیرید.
برای ورود به بورس چه چیزهایی لازم است؟
برای ثبت‌نام در سجام به کارت ملی، یک شمارۀ موبایل و حساب بانکی به نام شخص متقاضی نیاز است. افراد بالای ۱۸ سال شخصاً در سجام ثبت‌نام می‌کنند و ثبت‌نام افراد زیر ۱۸ سال را ولی یا قیم قانونی انجام می‌دهد. داشتن مدرک تحصیلی برای دریافت کد بورسی و معاملۀ آنلاین الزامی نیست.
برای ثبت‌نام در بورس، باید شرایط زیر را داشته باشید:
- کارت ملی هوشمند یا رسید معتبر آن
- شمارۀ موبایل فعال به نام خود متقاضی
- حساب بانکی فعال به نام خود متقاضی (به‌همراه شمارۀ شبا)
- سن بالای ۱۸ سال (یا ثبت‌نام توسط ولی/قیم برای افراد زیر ۱۸ سال)
- احراز هویت (حضوری یا غیرحضوری)
در گذشته داشتن حداقل مدرک دیپلم برای دسترسی به معاملات آنلاین الزامی بود، اما مدرک تحصیلی دیگر جزو شرایط ورود به بورس نیست. بنابراین، فقط با داشتن مدرک شناسایی معتبر، شمارۀ موبایل و حساب بانکی به نام خود، می‌توانید ثبت‌نام کرده و کد بورسی دریافت کنید.
اتباع خارجی و اشخاص حقوقی هم می‌توانند برای دریافت کد معاملاتی و فعالیت در بورس اقدام کنند. البته مراحل ثبت‌نام و مدارک لازم برای این دو گروه با اشخاص حقیقی ایرانی تفاوت دارد. اتباع خارجی معمولاً باید مدارک شناسایی و اقامتی معتبر، و اشخاص حقوقی مدارکی مانند شناسۀ ملی، اساسنامه، آگهی تأسیس و آخرین تغییرات ثبتی شرکت را ارائه دهند. ثبت‌نام این دو گروه ازطریق کارگزاری و سامانه‌های مرتبط انجام می‌شود.
چگونه وارد بورس شویم؟
ورود به بورس شامل پنج گام است: ثبت‌نام در سجام، احراز هویت، انتخاب کارگزاری و دریافت کد بورسی، شارژ حساب معاملاتی و ثبت اولین سفارش. خریدوفروش سهام فقط ازطریق کارگزاری انجام می‌شود و نیازی به مراجعه به تالار بورس نیست. جزئیات مدارک و نحوۀ رفع خطاهای احتمالی هر گام در راهنمای کامل کد بورسی و سجام آمده است.
دو روش برای ورود به بورس ایران وجود دارد. می‌توانید ابتدا در سجا ثبت‌نام و احراز هویت کنید و سپس مراحل افتتاح حساب در کارگزاری را پیش ببرید. روش دیگر این است که از همان ابتدا ازطریق کارگزاری، ثبت‌نام در سجام و مراحل احراز هویت و پذیرش را طی یک فرایند یکپارچه طی کنید. البته همۀ کارگزاری‌ها چنین خدمتی را ارائه نمی‌دهند.
۱. ثبت‌نام در سجام
ثبت‌نام در سجام با شمارۀ ملی و موبایل در sejam.ir شروع می‌شود و با دریافت کد پیگیری ۱۰ رقمی به پایان می‌رسد. پیش‌از تأیید نهایی، اطلاعات هویتی، شغلی و بانکی را کامل کنید. ورود به بورس با کد ملی به تنهایی ممکن نیست و پس‌از ثبت‌نام در سجام و دریافت کد بورسی می‌توانید معامله در بورس را شروع کنید. گفتنی است که براساس اطلاعیۀ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، ثبت‌نام اولیه در سجام تا پایان مهر ۱۴۰۵ رایگان است.
۲. احراز هویت
احراز هویت سجام هم به‌صورت حضوری و هم به‌صورت غیرحضوری امکان‌پذیر است. افراد حقیقی ایرانی بالای ۱۸ سال می‌توانند آن را با موبایل یا رایانه انجام دهند و گروه‌های دیگر مانند اتباع خارجی و اشخاص حقوقی باید به دفاتر پیشخوان دولت یا شعب منتخب کارگزاری مراجعه کنند. هزینۀ احراز هویت مشمول طرح ثبت‌نام رایگان نیست و جداگانه دریافت می‌شود.
در احراز هویت غیرحضوری سجام، می‌توانید به یکی از سامانه‌های مورد تأیید شرکت سپرده‌گذاری مرکزی مراجعه کرده و سپس اطلاعات هویتی، امضا و تصویر یا ویدئوی چهرۀ خود را ارسال کنید. البته برای اینجام این فرایند، باید ثبت‌نام در سجام را تکمیل کرده و کد پیگیری ۱۰رقمی دریافت کرده باشید. در روش حضوری هم کافی است با مدارک شناسایی و کد پیگیری به یکی از مراکز منتخب سجام مانند دفتر پیشخوان، شعبۀ کارگزاری یا بانک مراجعه کنید.
۳. انتخاب کارگزار و دریافت کد بورسی
کارگزار مجاز را از فهرست سامانه‌های معاملاتی سازمان بورس انتخاب کنید و با کد پیگیری سجام در آن ثبت‌نام کنید. پس‌از تأیید اطلاعات، کارگزاری درخواست صدور کد معاملاتی را به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ارسال میکند و کد بورسی توسط این شرکت صادر می‌شود. کد بورسی شناسۀ معاملاتی یکتای شما در بازار سرمایه است و با کد پیگیری سجام فرق دارد. انتخاب کارگزاری مناسب هم به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.
۴. دریافت نام کاربری و شارژ حساب
پس‌از تکمیل پذیرش و صدور کد بورسی، کارگزاری نام کاربری و رمز عبور سامانۀ معاملات آنلاین را برای متقاضی ارسال میکند. با ورود به این سامانه و واریز پول به حساب معاملاتی از درگاه کارگزاری، برای خرید آماده می‌شوید. برای انجام معامله به‌صورت آنلاین، لازم است با نحوۀ استفاده از سامانه و مقررات مربوطه آشنا باشید. همچنین سازمان بورس صراحتاً معاملات آنلاین را برای افرادی توصیه کرده است که تجربۀ بیشتری در خریدوفروش سهام دارند.
۵. ثبت اولین سفارش
در سامانۀ معاملات آنلاین کارگزاری نماد سهم را انتخاب کنید، قیمت و تعداد مورد نظرتان را وارد کنید و سفارش خرید را ثبت کنید. معامله زمانی انجام می‌شود که سفارش فروش متقابلی با همان قیمت یا کمتر در سامانه وجود داشته باشد. پس ثبت سفارش لزوماً به معنای انجام آن در همان لحظه نیست. قواعد روز اول در بخش بعد آمده است.
اولین خرید سهام چه قواعدی دارد؟
معاملات سهام در بورس تهران از شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ انجام می‌شود و پیش‌گشایش هم از ۸:۴۵ تا ۹:۰۰ صبح است. در پیش‌گشایش، معامله‌گران می‌توانند سفارش‌های خرید و فروش خود را ثبت کنند، اما معامله‌ای انجام نمی‌شود. هدف از پیش‌گشایش این است که معامله‌گران به برآوردی اولیه از عرضه و تقاضا و قیمت احتمالی در شروع روز معاملاتی دست پیدا کنند. قیمت هر سهم در طول یک روز کاری می‌تواند حداکثر ±۳ درصد نوسان داشته باشد. البته زمان معاملات و دامنه نوسان ممکن است بسته‌به نوع بازار، وضعیت نماد، اطلاعیه‌های رسمی یا شرایط خاص تغییر کند. همچنین وجه حاصل از فروش سهام، دو روز کاری پس‌از انجام معامله (T+2) قابل‌برداشت خواهد بود.
| قاعده | مقدار | منبع | تاریخ بررسی |
|---|---|---|---|
| روزها و ساعت | شنبه تا چهارشنبه، ۰۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ | وب‌سایت رسمی بورس اوراق بهادار تهران | مهر ۱۴۰۵ |
| پیش‌گشایش | ۰۸:۴۵ تا ۰۹:۰۰ | سامانه‌های معاملاتی ازجمله ایزی‌تریدر، سامانۀ اختصاصی کارگزاری مفید | مهر ۱۴۰۵ |
| دامنۀ نوسان | ±۳ درصد | وب‌سایت رسمی بورس اوراق بهادار تهران | مهر ۱۴۰۵ |
| تسویه | دو روز کاری پس‌از معامله (T+2) | وب‌سایت رسمی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه | مهر ۱۴۰۵ |
ورود به بورس چقدر هزینه دارد؟
براساس ویرایش ۴۹ بولتن منتشرشده توسط سازمان بورس در ۲۷ تیر ۱۴۰۵، سقف کارمزد خرید سهام در بورس تهران ۰.۳۷۱۲ درصد و سقف کارمزد فروش، با احتساب ۰.۵ درصد مالیات سهام، ۰.۸۸ درصد است. بنابراین، خریدوفروش سهامی به ارزش ۱۰ میلیون تومان در مجموع حداکثر ۱۲۵٫۱۲۰ تومان هزینۀ کارمزد بورس و مالیات خواهد داشت. کارگزاری‌ها می‌توانند این کارمزد را تا سقف قانونی دریافت کنند.
| هزینه | مقدار |
|---|---|
| ثبت‌نام اولیه در سجام | ۲۰٫۰۰۰ تومان (رایگان تا ۱۴۰۵/۰۷/۳۰) |
| احزار هویت | ۱۱٫۱۰۰ تومان |
| افتتاح حساب کارگزاری | رایگان |
| کارمز خرید | ۰.۳۷۱۲ درصد |
| کامزد فروش | حدود ۰.۳۸ درصد |
| مالیات | ۰.۵ درصد |
فرض کنید ۱۰ میلیون تومان سهام خریده‌اید. کارمزد خرید ۳۷٫۱۲۰ تومان می‌شود. اگر همین سهام را به همان قیمت بفروشید، هزینۀ فروش ۸۸٫۰۰۰ تومان است (شامل ۵۰٫۰۰۰ تومان مالیات). در مجموع، ۱۲۵٫۱۲۰ تومان، معادل ۱.۲۵۱۲ درصد، هزینه می‌پردازید. برای سربه‌سر شدن، قیمت فروش باید حدود ۱.۲۶ درصد بالاتر از قیمت خرید باشد. توجه کنید که این مثال مبتنی‌بر سقف رسمی است و کارگزار می‌تواند از سهم کارمزد خود تخفیف دهد. همچنین در این مثال خرید و فروش با یک قیمت انجام شده است. اگر قصد محاسبه برای مبالغ دیگر را دارید، می‌توانید از ابزار محاسبه سود و زیان سرمایه‌گذاری کمک بگیرید.
کارگزار مناسب را چطور انتخاب کنیم؟
کارگزار مناسب مجوز فعالیت از سازمان بورس دارد، سامانۀ معاملاتی پایدار ارائه می‌دهد و کارمزدش از سقف رسمی بیشتر نیست. سازمان بورس فهرست سامانه‌های معاملاتی مجاز را منتشر میکند و مقایسۀ کارمزد، پشتیبانی و پایداری سامانه باید براساس همان فهرست انجام شود.
| معیار | چرا مهم است؟ | چطور بررسی کنیم؟ |
|---|---|---|
| مجوز معتبر فعالیت | فعالیت قانونی | جست‌وجو در سامانۀ نهادهای مالی دارای مجوز |
| تأییدیه فنی | تأیید و ارزیابی فنی توسط نهاد ناظر | مشاهدۀ تأییدیه‌های فنی در سامانۀ نهادهای مالی دارای مجوز |
| کارمزد | دریافت هزینۀ منصفانه و مبتنی‌بر مقررات | مشاهدۀ جدول کارمزد در وب‌سایت رسمی کارگزاری |
| پایداری سامانه | امکان ثبت و مدیریت سفارش، حتی در نوسان بازار | بررسی اطلاعیه‌های اختلال و تجربۀ کاربران |
| کیفیت پشتیبانی | پاسخ به‌موقع و شفاف در صورت بروز مشکل | بررسی زمان پاسخ، ساعات کاری، راه‌های ارتباطی و رضایت کاربران |
اکوتراست کارگزار نیست و استفاده از هیچ کارگزاری خاصی را توصیه نمی‌کند. هدف این مطلب، آموزش و راهنمایی کاربران برای ثبت‌نام در بورس، انتخاب کارگزاری و انجام اولین معامله است.
پیش از معامله با پول واقعی کجا تمرین کنیم؟
تالار مجازی بورس ایران به نشانی irvex.ir محیطی شبیه‌سازی‌شده برای تمرین معاملۀ سهام بدون ریسک مالی است. سازمان بورس در راهنمای رسمی سرمایه‌گذاری خود به تمامی تازه‌واردان توصیه میکند پیش‌از ورود به بازار واقعی و معامله با پول واقعی، از شبیه‌ساز تالار مجازی برای کسب تجربه استفاده کنند. البته تمرین در این محیط، لزوماً سود شما در آینده را تضمین نمی‌کند؛ چون معامله در بازار واقعی شرایط متفاوتی دارد. به همین خاطر، باید این تمرین را فرصتی برای آزمون‌وخطا بدانید.
ازجمله امکانات تالار مجازی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- معامله با پول مجازی: بدون سرمایۀ واقعی و البته بدون ریسک مالی، خریدوفروش سهام را تمرین کنید.
- دیده‌بان بازار: وضعیت نمادها، قیمت پایانی، صف‌های خرید و فروش، حجم معاملات و تغییرات قیمت را رصد کنید.
- مدیریت پرتفوی و سبد سهام: چندین سبد سرمایه‌گذاری تشکیل داده و استراتژی‌های مختلف را امتحان کنید.
- مسابقات سرمایه‌گذاری: با شرکت در مسابقات سامانه، مهارت‌های معاملاتی خود را محک بزنید.
مبتدی‌ها بیشتر با چه خطرهایی روبه‌رو می‌شوند؟
تازه‌واردان باید مراقب پیامک‌های جعلی باشند. شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اعلام کرده سجام هرگز پیامک حاوی لینک پرداخت یا درخواست اطلاعات بانکی ارسال نمی‌کند. سازمان بورس هم توصیه میکند فقط با سرمایۀ مازاد و بر پایۀ اطلاعات معتبر تصمیم بگیرید.
| خطر | توضیحات | منبع |
|---|---|---|
| سرمایۀ ضروری | فقط با سرمایۀ مازادی که به آن نیاز فوری ندارید وارد بورس شوید | سازمان بورس |
| شایعه | براساس شایعات منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی تصمیم نگیرید | سازمان بورس و سنا (پایگاه خبری بازار سرمایۀ ایران) |
| نبود تنوع و ترجیح صندوق | متمرکز کردن کل سرمایه‌تان روی یک یا چند سهم محدود با ریسک بالایی همراه است. سازمان بورس سرمایه‌گذاری غیرمستقیم ازطریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری را توصیه میکند | سازمان بورس |
| پیامک جعلی | پیامک‌هایی که حاوی لینک پرداخت هستند یا به هر نحوی اطلاعات بانکی شما را درخواست می‌کنند، زنگ خطری جدی هستند | شرکت سپرده‌گذاری مرکزی |
| مشورت با افراد بدون مجوز | دریافت مشاوره یا واگذاری سبدگردانی به افراد بدون مجوز رسمی سازمان بورس، خطر کلاهبرداری و از‌دست‌رفتن دارایی‌تان را به دنبال دارد | مقررات سازمان بورس درزمینۀ فعالیت مشاوران سرمایه‌گذاری |
برای پیگیری مسائل مرتبط با سجام می‌توانید با مرکز تماس شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به شمارۀ ۱۵۶۹ تماس بگیرید. همچنین اطلاعیه‌های رسمی این سامانه هم در وب‌سایت رسمی این شرکت به نشانی www.csdiran.ir منتشر می‌شوند.
بعد از ورود به بورس، قدم بعدی چیست؟
پس‌از انجام اولین معاملۀ سهام، یادگیری سه موضوع را در اولویت بگذارید: عرضۀ اولیه، تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال. برای مدیریت ریسک و شروع با سرمایۀ کم هم مطالعۀ راهنمای «سرمایه‌گذاری در بورس» را پیشنهاد می‌کنیم. اگر می‌خواهید ترکیب دارایی‌هایتان، ازجمله سهام را متنوع‌تر و ریسک را کمتر کنید، می‌توانید از اکوتراست کمک بگیرید. اکوتراست باتوجه‌به سطح ریسک‌پذیری و دارایی‌هایتان پیشنهادهایی اختصاصی برای شما آماده میکند.
جمع‌بندی
بورس بازاری رسمی و تحت‌نظارت برای معاملۀ سهام و سایر اوراق بهادار است. این بازار فرصت کسب درآمد دارد، اما سود در آن تضمین‌شده نیست. قیمت‌ها نوسان می‌کنند و هر معامله کارمزد و مالیات هم دارد.
ورود به بورس در بیشتر موارد ساده است و به‌طور آنلاین انجام می‌شود. برای شروع، با مدارک هویتی و حساب بانکی به نام خودتان در سجام ثبت‌نام می‌کنید. سپس کارگزار انتخاب می‌کنید و کد بورسی می‌گیرید.
اگر می‌خواهید پیش‌از معاملۀ واقعی تجربه کسب کنید، می‌توانید در تالار مجازی تمرین کنید. پس‌از اولین معامله هم تازه اول مسیر یادگیری است و باید مفاهیمی مانند عرضۀ اولیه، تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال را بشناسید.
سوالات متداول
آیا ثبت‌نام در بورس هزینه دارد؟
ثبت‌نام اولیه در سجام تا پایان مهر ۱۴۰۵ رایگان است. طبق صفحۀ راهنمای شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، هزینۀ ثبت‌نام در حالت عادی ۲۰ هزار تومان است. هزینۀ احراز هویت هم جداگانه دریافت می‌شود و ممکن است بسته‌به کارگزاری، متفاوت باشد.
برای ورود به بورس چقدر سرمایه لازم است؟
برای شروع سرمایه‌گذاری در بورس به سرمایۀ کلان نیاز ندارید؛ اما حداقل مبلغ سفارش به نوع بازار و دارایی بستگی دارد. حداقل سفارش سهام در بورس و فرابورس ۵۰۰ هزار تومان، در بازار پایه ۵ میلیون تومان و برای ETFها ۱۰۰ هزار تومان است. کارمزد خرید نیز جداگانه محاسبه می‌شود. سازمان بورس استفاده از سرمایۀ مازاد را توصیه میکند.
آیا بدون مدرک تحصیلی می‌شود کد بورسی گرفت؟
بله. شرط داشتن حداقل مدرک دیپلم برای معاملات برخط ملغی شده است. متقاضیان تنها با ثبت‌نام در سجام، انتخاب کارگزاری و انجام احراز هویت می‌توانند معامله در بورس را آغاز کنند.
افراد زیر ۱۸ سال چطور وارد بورس شوند؟
امکان ثبت‌نام سجام افراد زیر ۱۸ سال ازطریق ولی یا قیم قانونی وجود دارد. احراز هویت توسط ولی قانونی کافی است و حضور فیزیکی افراد زیر ۱۸ سال لزومی ندارد. مدیریت حساب و کد بورسی تا رسیدن فرد به سن قانونی بر عهدۀ ولی است و فرد زیر ۱۸ سال اجازۀ معامله ندارد.
آیا سجام همان کد بورسی است؟
خیر. سجام سامانۀ جامع ثبت‌نام و احراز هویت یکپارچۀ بازار سرمایه است که کد پیگیری ۱۰ رقمی صادر میکند. کد بورسی شناسۀ معاملاتی یکتای سرمایه‌گذار در بازار سرمایه است که توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی صادر می‌شود.
آیا بورس امن است؟
بورس بازاری قانونی و تحت‌نظارت سازمان بورس است؛ یعنی سهام و پول شما با کد بورسی خودتان ثبت می‌شود و هیچ‌کس بدون اجازۀ شما نمی‌تواند آن‌ها را به دیگری منتقل کند یا بردارد. ریسک اصلی، نوسان قیمت و بسته شدن نماد معاملاتی است. قیمت یک سهم در بورس تهران ممکن است در یک روز تا ۳ درصد کاهش پیدا کند و این افت در روزهای متوالی تکرار شود. پس هرگز سرمایۀ ضروری زندگی‌تان را وارد بورس نکنید.
بورس و بورسیه فرق دارند؟
بله. بورسیه کمک‌هزینۀ تحصیلی و دانشگاهی است و هیچ ارتباطی با بازار سرمایه ندارد. این مقاله صرفاً به بورس اوراق بهادار و نحوۀ خریدوفروش سهام در بازار سرمایه می‌پردازد.
دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید